Bu hafta, BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ile işbirliği içinde, hücre bazlı ürünlerin gıda güvenliği yönlerine ilişkin ilk küresel raporunu yayınladı.
Bu raporun amacı, alternatif proteinlerin güvenliğini sağlamak için düzenleyici çerçeveler ve etkili sistemler oluşturmaya başlamak üzere sağlam bir bilimsel temel sağlamaktır.
FAO'nun gıda sistemleri ve gıda güvenliği bölümü direktörü Corinna Hawkes şunları söyledi: "FAO, DSÖ ile birlikte, gıda güvenliği yetkili makamlarının çeşitli gıda güvenliği sorunlarını yönetmek için temel olarak kullanabileceği bilimsel tavsiyeler sağlayarak üye ülkelerini desteklemektedir."
FAO yaptığı açıklamada, “Hücre bazlı gıdalar fütüristik gıdalar değildir. 100'den fazla şirket/start-up halihazırda ticarileştirilmeye hazır ve onay bekleyen hücre bazlı gıda ürünleri geliştiriyor.” dedi.
Raporda, gıda sistemindeki bu yeniliklerin, 2050 yılında dünya nüfusunun 9,8 milyara ulaşmasıyla ilgili "çok büyük gıda sorunlarına" bir yanıt olduğu belirtiliyor.
Raporda, bazı hücre bazlı gıda ürünlerinin halihazırda çeşitli geliştirme aşamalarında olduğu ve bu nedenle "bu ürünlerin sağlayabileceği faydaların yanı sıra gıda güvenliği ve kalite endişeleri de dahil olmak üzere bunlarla ilişkili risklerin objektif olarak değerlendirilmesinin kritik önem taşıdığı" belirtiliyor.
"Hücre Bazlı Gıdaların Gıda Güvenliği Yönleri" başlıklı rapor, ilgili terminoloji sorunlarına, hücre bazlı gıda üretim süreçlerinin prensiplerine, küresel düzenleyici çerçevelere ve İsrail, Katar ve Singapur'dan örnek olay incelemelerine ilişkin bir literatür sentezi içermektedir. Bu incelemeler, söz konusu ülkelerin hücre bazlı gıdalar için düzenleyici çerçevelerinin farklı kapsamlarını, yapılarını ve bağlamlarını vurgulamayı amaçlamaktadır.
Bu yayın, geçen yıl Kasım ayında Singapur'da FAO öncülüğünde gerçekleştirilen ve kapsamlı bir gıda güvenliği tehlike tespiti çalışmasının yapıldığı uzman istişare toplantısının sonuçlarını içermektedir; tehlike tespiti, resmi risk değerlendirme sürecinin ilk adımıdır.
Tehlike tespiti, hücre bazlı gıda üretim sürecinin dört aşamasını kapsadı: hücre temini, hücre büyümesi ve üretimi, hücre hasadı ve gıda işleme. Uzmanlar, birçok tehlikenin zaten iyi bilindiği ve geleneksel olarak üretilen gıdalarda da aynı oranda mevcut olduğu konusunda hemfikir olsa da, odak noktasının hücre bazlı gıda üretimine özgü olan belirli malzemelere, girdilere, bileşenlere (potansiyel alerjenler dahil) ve ekipmanlara kaydırılması gerekebileceği sonucuna vardılar.
FAO, raporda "hücre bazlı gıdalar" ifadesini kullansa da, "yetiştirilmiş" ve "kültürlenmiş" terimlerinin de sektörde yaygın olarak kullanıldığını kabul etmektedir. FAO, etiketleme açısından hayati önem taşıyan yanlış anlaşılmaları önlemek için ulusal düzenleyici kurumları açık ve tutarlı bir dil oluşturmaya çağırmaktadır.
Raporda, hücre bazlı gıda ürünlerinin gıda güvenliği değerlendirmelerinde her bir ürünün ayrı ayrı ele alınmasının uygun olduğu belirtiliyor; zira üretim süreci hakkında genellemeler yapılabilse de, her ürün farklı hücre kaynakları, iskelet yapılar veya mikro taşıyıcılar, kültür ortamı bileşimleri, yetiştirme koşulları ve reaktör tasarımları kullanabilir.
Ayrıca, çoğu ülkede hücre bazlı gıdaların mevcut yeni gıda çerçeveleri içinde değerlendirilebileceğini belirtiyor ve Singapur'un hücre bazlı gıdaları da içerecek şekilde yeni gıda düzenlemelerinde yaptığı değişiklikleri ve ABD'nin hayvan ve kümes hayvanlarının kültürlenmiş hücrelerinden yapılan gıdalar için etiketleme ve güvenlik gerekliliklerine ilişkin resmi anlaşmasını örnek gösteriyor. Ek olarak, ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) hayvan hücrelerinden elde edilen et ve kümes hayvanı ürünlerinin etiketlenmesine ilişkin düzenlemeler hazırlama niyetini belirttiğini de ekliyor.
FAO'ya göre, "hücre bazlı gıdaların gıda güvenliği yönleriyle ilgili olarak, düzenleyicilerin bilinçli kararlar almasını destekleyecek sınırlı miktarda bilgi ve veri bulunmaktadır".
Raporda, küresel düzeyde daha fazla veri üretimi ve paylaşımının, tüm paydaşların olumlu katılımını sağlamak için açıklık ve güven ortamı yaratmak açısından hayati önem taşıdığı belirtiliyor. Ayrıca, uluslararası iş birliği çabalarının, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerdeki yetkili gıda güvenliği otoritelerinin, gerekli düzenleyici eylemleri hazırlamak için kanıta dayalı bir yaklaşım benimsemelerine fayda sağlayacağı ifade ediliyor.
Makale, gıda güvenliğinin yanı sıra terminoloji, düzenleyici çerçeveler, beslenme yönleri, tüketici algısı ve kabulü (tat ve uygun fiyat dahil) gibi diğer konuların da bu teknolojinin pazara sunulması açısından en az onun kadar önemli, hatta belki de daha önemli olduğunu belirterek sona eriyor.
Geçtiğimiz yıl 1-4 Kasım tarihleri arasında Singapur'da düzenlenen uzman istişare toplantısı için FAO, çok disiplinli uzmanlık ve deneyim alanlarına sahip bir uzman grubu oluşturmak amacıyla 1 Nisan - 15 Haziran 2022 tarihleri arasında küresel çapta uzmanlara açık çağrıda bulundu.
Toplam 138 uzman başvurdu ve bağımsız bir seçim paneli, önceden belirlenmiş kriterlere göre başvuruları inceleyip sıraladı; 33 aday kısa listeye alındı. Bunlardan 26'sı 'Gizlilik Taahhüdü ve Çıkar Beyanı' formunu doldurup imzaladı ve açıklanan tüm çıkarların değerlendirilmesinin ardından, çıkar çatışması algılanmayan adaylar uzman olarak, konuyla ilgili geçmişi olan ve potansiyel bir çıkar çatışması olarak algılanabilecek adaylar ise kaynak kişi olarak listelendi.
Teknik panel uzmanları şunlardır:
Anil Kumar Anal, Profesör, Asya Teknoloji Enstitüsü, Tayland
William Chen, Nanyang Teknoloji Üniversitesi, Singapur'da Gıda Bilimi ve Teknolojisi Bölümü Başkanı ve Profesörü (Başkan Yardımcısı)
Deepak Choudhury, Singapur Bilim, Teknoloji ve Araştırma Ajansı, Biyolojik İşleme Teknolojisi Enstitüsü, Biyolojik Üretim Teknolojisi Kıdemli Bilim İnsanı
lSghaier Chriki, doçent, Institut Supérieur de l'Agriculture Rhône-Alpes, araştırmacı, Ulusal Tarım, Gıda ve Çevre Araştırma Enstitüsü, Fransa (çalışma grubu başkan yardımcısı)
lMarie-Pierre Ellies-Oury, yardımcı doçent, Institut National de la Recherche Agronomique et de L'Environnement ve Bordeaux Sciences Agro, Fransa
Jeremiah Fasano, ABD Gıda ve İlaç İdaresi (ABD) kıdemli politika danışmanı (başkan)
Mukunda Goswami, Hindistan Tarım Araştırma Konseyi'nde baş bilim insanı, Hindistan
William Hallman, Profesör ve Bölüm Başkanı, Rutgers Üniversitesi, ABD
Geoffrey Muriira Karau, Kenya Standartlar Bürosu Kalite Güvence ve Denetim Direktörü
lMartín Alfredo Lema, biyoteknoloji uzmanı, Quilmes Ulusal Üniversitesi, Arjantin (başkan yardımcısı)
Reza Ovissipour, yardımcı doçent, Virginia Polytechnic Institute and State University, ABD
Christopher Simuntala, Zambiya Ulusal Biyogüvenlik Kurumu kıdemli biyogüvenlik görevlisi
Yongning Wu, Çin Ulusal Gıda Güvenliği Risk Değerlendirme Merkezi Baş Bilim İnsanı
Yayın tarihi: 04-12-2024